Rat u Iranu izazvao je previranja na kargo rutama jer su brodski putevi i aerodromi mete napada od početka rata 28. februara. Globalni kapacitet avio-prevoza robe — kojim se transportuju poluprovodnici i druga vrijedna elektronika — opao je za oko 9% u odnosu na nivo prije rata, prema podacima logističke firme DSV.
To je dovelo do rasta troškova za evropske kompanije koje uvoze čipove iz Azije, kašnjenja u isporuci, kao i do toga da neki proizvođači uvoze manje čipova zbog ograničenih kapaciteta. Čipovi su ključna komponenta sve elektronike, a uvoze ih svi — od industrijskih giganata i data centara do proizvođača automobila iz mjesta kao što su Kina i Taiwan.
„Ono što ćete vidjeti narednih sedmica je trend smanjenja nivoa zaliha u nadi da će se logistički troškovi normalizovati“, izjavio je za CNBC Stefan Krikken, šef avio-prevoza u firmi DSV. On je ukazao na evropske proizvođače automobila koji koriste poluprovodnike za niz elektronskih sistema u vozilima.
Uvoz čipova i logistički izazovi
Iranski napadi na infrastrukturu, uključujući aerodrome na Bliskom istoku, pogodili su globalni kapacitet avio-tereta. Mnogi kargo avioni koji lete iz Azije ka Evropi ranije su prolazili kroz vazdušni prostor Bliskog istoka ili se zaustavljali radi dopune goriva u tamošnjim čvorištima, prenosi PC Press.
Zbog toga sada više prevoznika leti direktno, što zahtijeva smanjenje količine tereta kako bi se napravilo mjesta za dodatno gorivo. Takođe, cijena avionskog goriva, koja čini 50% operativnih troškova avio-kompanija, naglo raste uslijed skoka cijene nafte.
Njemački dobavljač za auto-industriju ZF potvrdio je za CNBC da plaća više kako bi održao lance snabdevanja. Dok uvoznici najnaprednijih čipova visoke vrijednosti amortizuju ove troškove, kompanije koje kupuju jeftinije komponente radije troše zalihe nadajući se padu cena transporta.
Kašnjenja i stres-testovi
Razat Gaurav, CEO platforme za softver u lancu snabdijevanja Kinaxis, rekao je da su neki evropski proizvođači automobila i ugovorni proizvođači već osetili kašnjenja od nekoliko dana. Ipak, mnoge kompanije su nakon nestašice čipova izazvane pandemijom Covid-a povećale nivoe zaliha i diversifikovale dobavljače.
„Trenutno ne vidimo nikakav uticaj na našu proizvodnju“, rekao je portparol kompanije Volkswagen, dodajući da pažljivo prate lanac snabdevanja.
Kompanije sada aktivno sprovode stres-testove protoka poluprovodnika jer se poremećaji na kritičnim rutama, poput Ormuskog prolaza (Strait of Hormuz) i aerodroma u Dubai-u, prelivaju na globalne lance snabdijevanja.
