Veliki zeleni zid Afrike: Projekat koji vraća život u pustinjske predjele

Riječ je o Velikom zelenom zidu, inicijativi koja se proteže od obale Atlantskog okeana u Senegalu do Džibutija na Crvenom moru i obuhvata oko 8.000 kilometara kroz pojas Sahela (prelazne, polusušne geografske zone između pustinje Sahare na sjeveru i plodnijih savana i regije Sudan na jugu).

Milioni stabala drveća mijenjaju klimu

Iako naziv sugeriše da je riječ o neprekidnom pojasu drveća, ovaj projekat je mnogo složeniji.

Njegov cilj nije samo sadnja miliona stabala, već obnova degradiranih ekosistema, zaustavljanje širenja pustinje, unapređenje poljoprivrede i stvaranje boljih uslova za život miliona ljudi koji žive u jednoj od klimatski najugroženijih oblasti planete.

Projekat je 2007. godine pokrenula Afrička unija kao odgovor na sve izraženiju dezertifikaciju i propadanje zemljišta u Sahelu, ogromnoj polusušnoj oblasti koja razdvaja Saharu od zelenijih savana južnije na kontinentu.

U početku je plan bio da se napravi zeleni pojas širok oko 15 kilometara koji bi se prostirao čitavom širinom Afrike.

Međutim, naučna istraživanja pokazala su da takav pristup ne bi dao najbolje rezultate, pa je projekat vremenom prerastao u mnogo širu inicijativu obnove prirode.

Danas se umjesto jedinstvenog pojasa drveća obnavljaju šume, travnjaci, močvare, poljoprivredne površine i autohtona vegetacija, pri čemu se svako područje uređuje u skladu sa lokalnim klimatskim i prirodnim uslovima.

Zašto je ovaj projekat toliko važan?

Sahel se decenijama suočava sa dugotrajnim sušama, degradacijom zemljišta i sve izraženijim posljedicama klimatskih promjena.

Milioni stanovnika tog područja žive od poljoprivrede i stočarstva, ali kako se zemljište iscrpljuje, a padavine postaju sve nepredvidljivije, prinosi opadaju, raste siromaštvo, a bezbjednost hrane postaje ozbiljan problem.

Obnovom zemljišta trebalo bi da se poboljša kvalitet tla, poveća zadržavanje vode, obnovi vegetacija i omogući stabilnija proizvodnja hrane.

Istovremeno, očekuje se da će se povećati biodiverzitet i smanjiti pritisak koji mnoge ljude primorava da napuste svoje domove u potrazi za boljim životom.

Podsticanje prirodne obnove vegetacije

Naziv "Veliki zeleni zid" može da zavara jer projekat ne podrazumeva jednu neprekidnu liniju drveća koja presiječe Afriku.

Na pojedinim lokacijama sade se autohtone vrste drveća, dok se u drugim područjima podstiče prirodna obnova vegetacije.

Poljoprivrednici uvode održivije metode obrade zemljišta, prikuplja se kišnica, obnavljaju se travnjaci i poboljšava kvalitet zemljišta.

Takav pristup omogućava da se mjere prilagode specifičnostima svake oblasti, umjesto da se svuda primjenjuje isto rješenje.

Ambiciozni ciljevi do 2030. godine

Planovi Velikog zelenog zida spadaju među najveće ekološke ciljeve na svijetu. Do kraja ove decenije trebalo bi da bude obnovljeno 100 miliona hektara degradiranog zemljišta, što odgovara površini približno jednakoj Egiptu, da iz atmosfere bude uklonjeno oko 250 miliona tona ugljen dioksida.

U planu je i da se otvori 10 miliona radnih mjesta povezanih sa zelenom ekonomijom i da se poboljšaju uslovi života i bezbjednost hrane za milione stanovnika Sahela.

U projektu učestvuje više od 20 afričkih država uz podršku međunarodnih organizacija, razvojnih banaka i brojnih ekoloških fondova.

Rezultati već vidljivi

Iako je pred inicijativom još mnogo posla, pojedine zemlje već bilježe značajan napredak.

Senegal je zasadio milione stabala i obnovio velike površine oštećenog zemljišta.

Etiopija je kroz opsežne programe revitalizacije rehabilitovala milione hektara, dok su Nigerija, Niger i druge države proširile održive metode upravljanja zemljištem.

Prema posljednjim procjenama, do sada je obnovljeno oko 30 miliona hektara degradiranih površina.

Ipak, stručnjaci upozoravaju da će ostvarenje svih planiranih ciljeva do 2030. godine zahtijevati dodatna finansijska ulaganja, snažniju saradnju među državama i stabilnije bezbjednosne prilike u regionima pogođenim sukobima, prenosi Ekapija.

Korist za prirodu i ljude

Obnova ekosistema donosi mnogo više od ljepšeg pejzaža. Drveće i druga autohtona vegetacija sprečavaju eroziju zemljišta, poboljšavaju obnavljanje podzemnih voda i vezuju velike količine ugljenika koji bi inače ostao u atmosferi.

Istovremeno, obnovljena staništa omogućavaju povratak brojnih biljnih i životinjskih vrsta, dok poljoprivrednicima zdravije zemljište donosi veće prinose, sigurniju ispašu stoke i stabilnije prihode.

Projekat koji može da promijeni svijet

Veliki zeleni zid danas se smatra jednom od najvećih inicijativa za obnovu prirode u istoriji.

Njegov značaj prevazilazi granice Afrike, jer bi iskustva stečena u Sahelu mogla da posluže kao model za obnovu degradiranih područja u drugim sušnim djelovima svijeta.

Ovaj projekat pokazuje da zaštita prirode i ekonomski razvoj ne moraju da budu suprotstavljeni ciljevi.

Naprotiv, zdravi ekosistemi mogu istovremeno da doprinesu očuvanju životne sredine i poboljšanju kvaliteta života miliona ljudi.

Za razliku od zidova koji razdvajaju narode, afrički Veliki zeleni zid zamišljen je kao živa barijera koja ponovo spaja prirodu i ljude, vraća život iscrpljenim predjelima i gradi otporniju budućnost u vremenu klimatskih promjena.