Dvije trećine Evropljana za porez na najbogatije, 80% traži minimalni porez za multinacionalke
Euronews Business je analizirao kako građani Evropske unije gledaju na uvođenje minimalnog poreza na bogatstvo za najimućnije pojedince, kao i minimalnog poreza za velike multinacionalne kompanije u državama u kojima posluju.
Oporezivanje je temelj socijalne kohezije – iz tih prihoda finansiraju se javne usluge, infrastruktura i stabilnost sistema. EU poručuje da želi pravedniji, transparentniji i efikasniji poreski okvir, kroz borbu protiv diskriminacije u oporezivanju, dvostrukog oporezivanja i poreske evazije.
U fokusu su sve češće bogati pojedinci i globalne kompanije, dok širom Evrope jačaju zahtjevi da “plate svoj dio”.
Porez na najbogatije: Podrška 65% građana EU
Prema istraživanju Eurobarometra iz 2025. godine, dvije trećine građana EU podržava minimalni porez na bogatstvo za najimućnije pojedince (gornjih 0,001% populacije).
Na nivou EU, 65% ispitanika podržava ovu mjeru, a podrška se kreće od 45% u Češkoj do čak 78% u Mađarskoj, prenosi Investitor me.
U pojedinim državama Centralne i Istočne Evrope podrška prelazi 70% – uključujući Bugarsku, Rumuniju, Hrvatsku i Grčku. Ispod 50% pada u Poljskoj i Danskoj.
Među četiri najveće ekonomije EU, ideju podržava 70 odsto Italijana, po 69% Njemaca i Španaca te 65% Francuza, koliko iznosi i EU prosjek.
Centralna i Istočna Evropa generalno pokazuju snažnu podršku, ali uz izražene razlike. Poljska i Češka su izuzeci sa znatno nižom podrškom. U Češkoj je čak 25% ispitanika odgovorilo “ne znam”, što sugeriše visok stepen neodlučnosti.
Nejednakost kao ključni faktor
Erik Kirhler sa Univerziteta u Beču ističe da percepcija nejednakosti presudno oblikuje stavove o porezima.
“Tamo gdje su socijalne mreže slabe, a jaz u bogatstvu vidljiv, građani traže snažnije korektivne mjere, uključujući veće poreze za najbogatije.”
Podsjeća da su nordijske zemlje ranije ukinule porez na neto bogatstvo zbog pitanja efikasnosti i izbjegavanja poreza, ali da građani tamo imaju veće povjerenje u postojeće poreze na dohodak i kapital.
Drugim riječima – gdje postoji povjerenje u sistem, manja je potreba za novim nametima.
Caren Sureth-Sloane sa Univerziteta u Paderbornu dodaje da je ključna percepcija da li “bogati varaju sistem”. Ako građani vjeruju da je politički sistem slab ili korumpiran, raste podrška porezu na bogatstvo.
Multinacionalke pod još većim pritiskom: 80% podrške
Kada je riječ o minimalnom porezu za velike multinacionalne kompanije u svakoj državi u kojoj posluju – podrška je još snažnija.
Na nivou EU: 80% građana podržava mjeru, 44% snažno podržava a 36% donekle podržava
Podrška se kreće od 67% u Mađarskoj do 87% u Grčkoj.
Više od 80% ispitanika u Austriji, Bugarskoj, Francuskoj, Finskoj, Portugalu, Malti, Hrvatskoj, Njemačkoj i Luksemburgu smatra da multinacionalke treba da plaćaju minimalni porez tamo gdje ostvaruju profit.
U Austriji čak 54% ispitanika snažno podržava ovu mjeru.
Investicije i poreska konkurentnost
Stručnjaci povezuju nižu podršku u nekim državama sa ekonomskom strategijom.
Mađarska i Letonija, na primjer, oslanjaju se na niske poreske stope kako bi privukle strane investicije. U takvim zemljama postoji strah da bi stroža međunarodna poreska koordinacija mogla oslabiti konkurentnost.
Austrija, s druge strane, ostaje atraktivna za strane direktne investicije, ali je fokus javnosti više na zaštiti domaćih kompanija od nelojalne konkurencije globalnih igrača.
Kirhler navodi da zemlje poput Austrije, Hrvatske i Bugarske sebe ne vide kao poreske oaze, već kao tržišne ekonomije koje očekuju “fer doprinos”, te da minimalni porez donosi stabilnost i smanjuje prebacivanje dobiti.
Tehnološki giganti u centru pažnje
Kompanije poput Amazona, Mete, Google-a i Apple-a često su u fokusu javnosti zbog poreskih struktura i optimizacije dobiti. Upravo takvi primjeri dodatno podstiču percepciju da globalni giganti ne doprinose dovoljno budžetima zemalja u kojima ostvaruju prihode.
