Lagarde upozorava Evropu: Stablecoini ne smiju postati privatni novac eurozone

Govoreći na Banco de España LatAm Economic Forumu u Španiji, Lagarde je poručila da stablecoini više nisu nišna tema kripto tržišta, već pitanje globalne monetarne politike.

Tržište stablecoina posljednjih godina snažno raste. Prema podacima koje je iznijela Lagarde, njihova tržišna vrijednost porasla je za samo šest godina sa manje od 10 milijardi dolara na više od 300 milijardi dolara. Gotovo cijelo tržište denominovano je u američkim dolarima, dok oko 90 odsto kontrolišu Tether i Circle.

Prema njenim riječima, upravo dominacija dolarskih stablecoina promijenila je prirodu globalne rasprave. U SAD-u se stablecoini više ne posmatraju samo kao pitanje inovacija ili zaštite potrošača, već kao alat za očuvanje međunarodne dominacije dolara i potražnje za američkim državnim obveznicama, prenosi Bankar me.

Lagarde navodi da američka administracija otvoreno predstavlja GENIUS Act kao instrument za jačanje globalne pozicije dolara i američkih državnih obveznica. Zbog toga se, kako kaže, više ne vodi rasprava o tome da li stablecoini treba da postoje, već mogu li države sebi priuštiti da ih nemaju.

Ipak, ECB smatra da Evropa ne treba da slijedi američki model. Lagarde upozorava da pravo pitanje nije da li eurozona treba da ima euro-stablecoine samo zato što SAD razvija digitalne verzije dolara, već šta Evropa želi da postigne stablecoinima.

Ona razlikuje dvije ključne funkcije stablecoina – monetarnu i tehnološku. Monetarna funkcija odnosi se na prenos vrijednosti izvan tradicionalnog bankarskog sistema. Stablecoini omogućavaju brže transakcije i lakši pristup stabilnim valutama u državama sa nestabilnim domaćim valutama ili ograničenim pristupom dolaru, što je posebno vidljivo u Latinskoj Americi, Africi i na Bliskom istoku.

Međutim, ECB upozorava da koristi euro-stablecoina nijesu dovoljno velike da bi opravdale potencijalne rizike. Prema procjenama ECB-a, evropski stablecoini mogli bi da oslabe bankarski sistem i smanje efikasnost sprovođenja monetarne politike.

Kao najveći rizik ističe se finansijska stabilnost. ECB navodi da su stablecoini privatne obaveze čija stabilnost zavisi od povjerenja u rezerve koje ih podržavaju. Ukoliko to povjerenje oslabi, mogući su masovni otkupi i poremećaji na tržištu.

Lagarde je podsjetila na slučaj iz marta 2023. godine, kada je Circle objavio da se 3,3 milijarde dolara rezervi USDC-a nalazilo u Silicon Valley Bank. Nakon toga USDC je privremeno izgubio vezu sa dolarom i pao na 0,877 dolara.

ECB upozorava da bi slični događaji u Evropi mogli izazvati ozbiljne poremećaje finansijskog sistema.

Drugi veliki rizik odnosi se na sprovođenje monetarne politike. Ako građani i kompanije počnu da prebacuju depozite iz tradicionalnih banaka u stablecoine koje izdaju nebankarske institucije, mogao bi da oslabi bankarski kanal finansiranja. To je posebno osjetljivo za eurozonu, gdje banke i dalje imaju ključnu ulogu u finansiranju privrede.

Zbog toga ECB strahuje da bi širenje euro-stablecoina moglo smanjiti uticaj monetarne politike na kreditiranje kompanija i domaćinstava.

Kada je riječ o tehnološkoj funkciji stablecoina, ECB ne želi da blokira inovacije. Stablecoini danas imaju važnu ulogu kao digitalni novac za poravnanje transakcija na tokenizovanim finansijskim tržištima.

Distributed ledger tehnologija omogućava izdavanje, trgovanje i poravnanje finansijskih instrumenata na jedinstvenim platformama, čime se ubrzavaju procesi i smanjuje fragmentacija tržišta.

Ipak, ECB smatra da takva infrastruktura mora biti povezana sa novcem centralne banke, a ne sa privatnim stablecoinima.

Prema riječima Lagarde, privatni stablecoini nose dva glavna problema – krhkost i fragmentaciju. Krhkost proizlazi iz mogućnosti gubitka veze sa valutom tokom tržišnih šokova, dok fragmentacija nastaje zbog postojanja više privatnih instrumenata bez zajedničkog monetarnog oslonca.

Eurosistem zato razvija sopstvenu infrastrukturu za digitalno poravnanje transakcija. Projekat Pontes trebalo bi od septembra da omogući veleprodajno poravnanje DLT transakcija u novcu centralne banke povezivanjem distribuiranih ledger platformi sa sistemom TARGET.

ECB navodi da su testiranja tokom 2024. godine obuhvatila 50 transakcija u devet jurisdikcija, ukupne vrijednosti oko 1,6 milijardi eura.

Pored toga, projekat Appia predviđa razvoj interoperabilnog evropskog tokenizovanog finansijskog ekosistema do 2028. godine.

Poruka ECB-a postaje sve jasnija – Evropa želi da iskoristi prednosti tokenizacije i bržeg digitalnog poravnanja, ali bez kopiranja američkog modela stablecoina zasnovanog na privatnim izdavaocima.

Christine Lagarde smatra da Evropa ne treba da replicira instrumente razvijene drugdje, već da izgradi infrastrukturu koja odgovara evropskom monetarnom sistemu i finansijskoj stabilnosti.

Drugim riječima, ECB ne odbacuje digitalni novac, ali jasno poručuje da stablecoini ne smiju postati privatna zamjena za evropski monetarni sistem.